Τὸ ζήτημα τῆς φύσεως καὶ τῆς ἁγιότητος τῶν θεοσδότων θαυμάτων, οἷον τὸ θαυματουργικῶς ἐκρέον Μύρον τοῦ Ἁγίου Δημητρίου καὶ τὸ Ἅγιον Φῶς, ἄπτεται αὐτῆς τῆς καρδίας τῆς Ὀρθοδόξου Πατερικῆς Θεολογίας καὶ τῆς διακρίσεως μεταξὺ τῆς Ἀκτίστου Χάριτος τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς κτιστῆς ἀνθρωπίνης φύσεως.
Ἡ διδασκαλία τῶν Ἁγίων καὶ Θεοφόρων Πατέρων τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν εἶναι ἀπολύτως σαφὴς καὶ κατηγορηματική· τὰ αὐτόφωτα καὶ ἀχειροποίητα θαύματα τοῦ Θεοῦ οὐδεμίαν ἔχουσιν ἀνάγκην καθαγιασμοῦ, βεβαιώσεως ἢ τελετουργικῆς «ἐγκρίσεως» ἐκ τῆς κτιστῆς ἱεραρχίας, διότι πηγάζουσιν ἀπ’ εὐθείας ἐκ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὡς ζῶσα ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ.Ὡς θεμελιοῖ ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, ἡ θεία ἐνέργεια οὐ καθαγιάζεται ὑπὸ τῶν κτισμάτων, ἀλλ’ αὐτὴ καθαγιάζει τὰ πάντα, καθόσον ὁ Θεὸς οὔτε προσθήκην ἁγιασμοῦ δέχεται, οὔτε ὑπὸ ἀνθρώπων βεβαιοῦται, ἐπειδὴ τὰ παρ’ Αὐτοῦ δωρούμενα εἶναι τέλεια καὶ ἁγιότητος πεπληρωμένα. Εἰδικώτερον περὶ τοῦ Μύρου τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, ὁ Ἅγιος Συμεὼν Θεσσαλονίκης διακηρύσσει ὅτι οὐ συμπήγνυται ἐξ ὕλης τινὸς ἢ ἀνθρωπίνης τέχνης, ἀλλὰ ἀποτελεῖ ἐνέργειαν τῆς θείας Χάριτος καὶ πηγὴν ἀένναον, ἥτις οὐ καθαγιάζεται ὑπὸ χειρῶν ἀνθρώπων, ἀλλὰ βλύζει ὑπὸ τοῦ Παναγίου Πνεύματος, ὑπογραμμίζων ὅτι οὐχ ὑπάρχει χρεία νὰ ἁγιάσῃ τις τὸ παρὰ Θεοῦ ἤδη ἁγιασθέν, ἀλλ’ ἡμεῖς οἱ πιστοὶ εἴμεθα ἐκεῖνοι οἱ ὁποῖοι ἁγιαζόμεθα ἐξ αὐτοῦ. Ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ θεολογικοῦ μήκους κύματος, ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἐξηγεῖ ὅτι ἡ θεία Χάρις ἐνοικεῖ αὐτοτελῶς ἐν τοῖς σώμασι καὶ τοῖς λειψάνοις τῶν Ἁγίων, καθιστῶσα τὸ ἐκρέον μύρον ὁρατὴν φανέρωσιν τῆς Ἀκτίστου Χάριτος, ἐνῷ ἀναφερόμενος εἰς τὰς θείας φανερώσεις τονίζει ὅτι τὸ ἐκ Θεοῦ ἐκπορευόμενον Φῶς οὐδέποτε δέχεται ἁγιασμὸν παρ’ ἀνθρώπων, διότι ἀποτελεῖ αὐτοπρόσωπον θεουργίαν, τοῦ ἱερέως ἢ τοῦ ἀρχιερέως ἱσταμένου ὡς διακόνου καὶ μάρτυρος τοῦ θαύματος καὶ οὐχὶ ὡς ποιητοῦ ἢ ἁγιαστοῦ αὐτοῦ.Παραλλήλως, ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης σημειοῖ ἐν τῷ Πηδαλίῳ ὅτι οὐδεὶς ποτὲ ἐκ τῶν Πατέρων εἶπεν ὅτι τὰ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ ἐνεργούμενα θαύματα ἢ τὰ ἐξ οὐρανοῦ δῶρα ἔχουσι χρείαν τῆς εὐχῆς τοῦ ἱερέως ἵνα ἁγιασθῶσιν, διότι αὐτὰ εἶναι ἐκεῖνα τὰ ὁποῖα ἁγιάζουσιν ἡμᾶς, ἐνῷ τὸ Ἅγιον Φῶς λαμβάνει τὴν ἁγιότητα ἐκ τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ καὶ οὐχὶ ἐκ τῆς εὐχῆς τοῦ ἀνθρώπου. Ὅταν συνεπῶς ἐμφανίζηται ἡ τάσις παρὰ κληρικῶν νὰ θεωρῶσιν ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἢ οἱ ἴδιοι «καθαγιάζουσι» τὸ Ἅγιον Φῶς ἢ τὸ Μύρον τῶν Ἁγίων, οἱ Πατέρες στηλιτεύουσι τοῦτο ὡς σοβαρὰν θεολογικὴν πλάνην καὶ ἀλαζονείαν. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος προειδοποιεῖ μὴ φθάσωμεν εἰς τοιοῦτον τῦφον ὥστε νὰ νομίζωμεν ὅτι ἡ ἡμετέρα εὐχὴ ἁγιάζει τὰ τοῦ Θεοῦ δωρήματα, καθότι αἱ εὐχαὶ ἡμῶν εἶναι δεήσεις καὶ ἱκεσίαι, ἐνῷ ὁ Θεὸς εἶναι ὁ μόνος ἁγιάζων, καὶ ὅστις ἀγνοεῖ τοῦτο, νομίζων ἑαυτὸν ἀνώτερον τῶν δώρων τοῦ Θεοῦ, ἐκπίπτει τῆς ἀληθείας. Τέλος, ὁ Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητὴς σφραγίζει τὸ ζήτημα τονίζων ὅτι ὁ ἱερεὺς εἶναι διάκονος τῶν μυστηρίων καὶ οὐχὶ δεσπότης τῆς Χάριτος, καὶ ὅστις θέλει νὰ δεικνύῃ ἑαυτὸν ὡς ἁγιάζοντα τὰ θεόσδοτα, μὴ παραδεχόμενος τὴν αὐτοτελῆ ἁγιότητα τῶν τοῦ Θεοῦ ἐνεργειῶν, βλασφημεῖ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, ὑποτάσσων τὸ Ἄκτιστον εἰς τὴν κτιστὴν φύσιν.
